مالیات رمزارزها در ۱۴۰۵؛ معافیت‌ها و زمان اجرای قانون

آیا خرید و فروش بیت کوین، تتر و سایر رمزارزها در ایران مشمول مالیات است؟ طبق توضیحات تازه سخنگوی سازمان امور مالیاتی در ۳ آبان ۱۴۰۵، فعالیت اقتصادی در بازار رمزارزها می تواند مشمول مالیات باشد؛ اما مالیات بر درآمد فعالان این حوزه با مالیات بر عایدی سرمایه و مالیات بر ارزش افزوده خدمات صرافی ها تفاوت دارد.

براساس قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی مصوب ۱۴۰۴، انواع رمزدارایی، رمزپول و رمزارز به جز رمزریال جمهوری اسلامی ایران در فهرست دارایی های مشمول مالیات بر عایدی سرمایه قرار گرفته اند. با این حال، شروع دریافت مالیات بر عایدی سرمایه رمزارزها هنوز به تکمیل زیرساخت اجرایی وابسته است و اردیبهشت ۱۴۰۶ فقط به عنوان زمان احتمالی مطرح شده است.

آیا خرید و فروش رمزارز در ایران مالیات دارد؟

پاسخ به نوع فعالیت، وضعیت شخص معامله کننده و طرف مقابل معامله بستگی دارد. مهدی موحدی بک نظر، سخنگوی سازمان امور مالیاتی کشور، در توضیحات جدید خود تأکید کرده است که معاملات رمزارزی و فعالیت اقتصادی در این بازار کاملا خارج از نظام مالیاتی نیستند.

برای درک بهتر این موضوع باید سه مسیر مالیاتی را از هم جدا کنیم:

بنابراین نمی توان برای همه خریداران رمزارز یک حکم ثابت یا درصد مالیاتی یکسان اعلام کرد.

قانون جدید مالیات رمزارزها چیست؟

قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی که در سال ۱۴۰۴ به تصویب رسید، بخشی از قانون مالیات های مستقیم و قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان را اصلاح کرده است.

براساس ماده ۱۲ این قانون، ماده ۴۶ به قانون مالیات های مستقیم الحاق شده و دارایی های مشمول مالیات بر عایدی سرمایه در آن مشخص شده اند.

بند پنجم ماده ۴۶، انواع رمزدارایی، رمزپول و رمزارز، به استثنای رمزریال جمهوری اسلامی ایران را در این فهرست قرار داده است.

این موضوع به آن معناست که برای انتقال رمزارزها یک چارچوب مالیاتی قانونی پیش بینی شده است؛ اما دریافت مالیات موضوع این فصل به استقرار زیرساخت قانونی و رعایت احکام معافیت وابسته است.

مالیات بر عایدی سرمایه رمزارزها از چه زمانی اجرا می شود؟

براساس تبصره ۳ ماده ۴۶ قانون مالیات های مستقیم، دریافت مالیات بر عایدی سرمایه موضوع این فصل مشروط به استقرار بستر اجرایی پیش بینی شده در ماده ۱۶ مکرر قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان است.

این زیرساخت شامل سازوکارهای لازم برای ثبت و بررسی معاملات، صدور صورتحساب الکترونیکی و استفاده از کارپوشه های مربوط است.

در گزارش منتشرشده در ۳ آبان ۱۴۰۵ به نقل از سخنگوی سازمان امور مالیاتی، اردیبهشت ۱۴۰۶ به عنوان زمان احتمالی استقرار بستر اجرایی مطرح شده است.

آیا فروش رمزارز به صرافی مجاز معاف از مالیات است؟

یکی از مهم ترین نکات قانون جدید در تبصره ۵ ماده ۴۶ آمده است.

مطابق این تبصره، فروش دارایی های مشخص شده از جمله رمزارز توسط اشخاص غیرتجاری به اشخاص تجاری مجاز موضوع قانون، از مالیات بر عایدی سرمایه این فصل معاف است.

به زبان ساده، اگر شخصی خارج از فعالیت شغلی خود رمزارزی را به یک صرافی یا سکوی خرید و فروش دارای شرایط قانونی بفروشد، می تواند مشمول این معافیت باشد.

البته صرف استفاده یک مجموعه از عنوان «صرافی رمزارز» یا «سکوی معتبر»، به تنهایی برای اثبات مشمول بودن آن در تعریف قانونی کافی نیست. وضعیت مجوز، الزامات قانونی و نحوه ثبت معامله اهمیت دارد.

توجه: این معافیت مشخصا درباره مالیات بر عایدی سرمایه و شرایط ذکر شده در قانون است؛ نباید آن را به معنی معافیت از همه مالیات های احتمالی یا همه فعالیت های شغلی حوزه رمزارز دانست.

اگر رمزارز را به شخص دیگری بفروشیم چه می شود؟

در تبصره ۵ ماده ۴۶ قانون مالیات های مستقیم، برای فروش برخی دارایی ها از جمله رمزارز به اشخاصی غیر از اشخاص تجاری مجاز موضوع قانون، حکم متفاوتی در نظر گرفته شده است.

طبق این حکم، کل درآمد یا وجوه دریافتی ناشی از انتقال این دارایی ها می تواند تابع مقررات فصل ششم باب سوم قانون مالیات های مستقیم، یعنی مقررات مربوط به مالیات بر درآمد اتفاقی، قرار گیرد.

بنابراین فروش مستقیم رمزارز به شخص دیگر را نباید بدون بررسی، همانند فروش به سکوی مجاز تصور کرد.

البته تعیین مالیات نهایی، نحوه محاسبه، معافیت های قابل استفاده و زمان اجرای تکالیف، به مجموعه شرایط قانونی و زیرساخت اجرایی بستگی دارد. در این مرحله نمی توان یک نرخ ثابت را برای همه این معاملات اعلام کرد.

تفاوت مالیات رمزارز برای افراد عادی و فعالان شغلی چیست؟

یک نکته بسیار مهم این است که نگهداری یا معامله دارایی شخصی با فعالیت اقتصادی به عنوان شغل یکسان نیست.

برای مثال، فردی که بخشی از دارایی شخصی خود را به رمزارز تبدیل کرده است، لزوما وضعیت مالیاتی مشابه یک شرکت ارائه دهنده خدمات مبادله یا شخصی که در قالب کسب و کار رمزارزی درآمد کسب می کند، ندارد.

برای آشنایی با تکالیف عمومی صاحبان کسب و کار، مقاله راهنمای مالیات مشاغل آزاد در ایران را مطالعه کنید.

آیا تریدرها و فعالان رمزارز باید اظهارنامه مالیاتی بدهند؟

اگر خرید و فروش یا ارائه خدمات مربوط به رمزارز، ماهیت فعالیت اقتصادی و شغلی داشته باشد، درآمد آن حسب مورد می تواند در چارچوب مالیات مشاغل یا اشخاص حقوقی بررسی شود.

برای اشخاص حقیقی، مواد ۹۳ و ۹۴ قانون مالیات های مستقیم درباره درآمد حاصل از اشتغال به مشاغل اهمیت دارد. اشخاص حقوقی نیز اصولا براساس احکام مالیاتی مربوط به شرکت ها بررسی می شوند.

با این حال، صرف داشتن حساب کاربری در صرافی یا نگهداری رمزارز، به تنهایی برای نتیجه گیری درباره الزام شخص به ارسال اظهارنامه مشاغل کافی نیست.

نوع فعالیت، استمرار کسب درآمد، وضعیت پرونده و سایر شرایط باید بررسی شود. اگر فعالیت شما شغلی است، راهنمای اظهارنامه مالیاتی مشاغل می تواند در شناخت مسیر انجام تکلیف کمک کند.

آیا روی کل مبلغ معامله رمزارز مالیات می گیرند؟

این پرسش به نوع مالیات مربوط بستگی دارد.

در مالیات بر درآمد مشاغل، مبلغ کل گردش مالی لزوما همان درآمد مشمول مالیات نیست. درآمد واقعی، هزینه های قابل قبول و وضعیت فعالیت باید طبق مقررات بررسی شود.

برای مثال، اگر یک سکوی مبادله رمزارز حجم زیادی از معاملات کاربران را پردازش کند، ارزش تمام معاملات انجام شده توسط کاربران را نمی توان بدون بررسی، درآمد مشمول مالیات همان سکو دانست.

از طرف دیگر، در برخی احکام مربوط به فروش دارایی به اشخاص غیرمجاز از منظر تعریف قانونی، متن تبصره ۵ ماده ۴۶ به وجوه دریافتی اشاره می کند؛ بنابراین نباید قواعد مالیات بر درآمد مشاغل را بدون بررسی به این وضعیت تعمیم داد.

مالیات بر ارزش افزوده معاملات رمزارز چگونه است؟

سخنگوی سازمان امور مالیاتی در توضیحات جدید خود میان معامله رمزارز و خدمات ارائه شده توسط سکوهای معاملاتی تفاوت قائل شده است.

خدماتی مانند واسطه گری، فراهم کردن بستر معامله و دریافت کارمزد، در صورت احراز شرایط قانونی، ممکن است مشمول مالیات بر ارزش افزوده باشند.

اما مالیات بر ارزش افزوده کارمزد خدمات را نباید به صورت خودکار بر کل مبلغ خرید و فروش رمزارز اعمال کرد.

برای بررسی مبانی عمومی، شرایط مشمولیت و معافیت ها می توانید مقاله مالیات بر ارزش افزوده را مطالعه کنید.

دارندگان رمزارز از حالا چه مدارکی نگهداری کنند؟

با توجه به تغییرات قانون، نگهداری سوابق معاملات برای بررسی احتمالی وضعیت مالیاتی اهمیت دارد. بهتر است متناسب با نوع فعالیت، اطلاعات زیر را حفظ کنید:

• تاریخ و مبلغ خرید و فروش رمزارز
• نوع و مقدار رمزارز معامله شده
• سوابق و رسیدهای ثبت شده در سکوی معاملاتی
• مدارک مربوط به پرداخت ها و دریافت های بانکی
• اطلاعات کارمزدها و هزینه های مرتبط با فعالیت شغلی
• مستندات انتقال دارایی میان کیف پول های متعلق به شخص، در صورت نیاز به اثبات ماهیت انتقال

این فهرست به معنای اعلام تکلیف تازه و مستقل برای همه دارندگان رمزارز نیست؛ بلکه یک اقدام احتیاطی برای نگهداری اسناد و امکان توضیح معاملات در صورت نیاز است.

سوالات متداول مالیات رمزارزها در ایران

آیا خرید و فروش تتر و بیت کوین در ایران مالیات دارد؟

رمزارزها در دامنه قانون جدید مالیات بر عایدی سرمایه قرار گرفته اند؛ اما وضعیت مالیاتی هر معامله به ماهیت فعالیت، طرف معامله، معافیت ها و زمان اجرای قانون بستگی دارد. درآمد شغلی مرتبط با رمزارز نیز مقررات جداگانه ای دارد.

آیا مالیات رمزارز از اردیبهشت ۱۴۰۶ شروع می شود؟

اردیبهشت ۱۴۰۶ به عنوان زمان احتمالی اجرای عملی مقررات جدید مطرح شده است. آغاز وصول مالیات بر عایدی سرمایه به استقرار بستر اجرایی و اعلام رسمی وابسته است.

آیا فروش رمزارز به صرافی مجاز مالیات دارد؟

طبق تبصره ۵ ماده ۴۶، عایدی فروش توسط اشخاص غیرتجاری به اشخاص تجاری مجاز موضوع قانون، با رعایت شرایط مقرر، از مالیات بر عایدی سرمایه این فصل معاف است. این معافیت لزوما شامل سایر تکالیف مالیاتی نمی شود.

آیا فروش مستقیم رمزارز به شخص دیگر مشمول مالیات است؟

مطابق تبصره ۵ ماده ۴۶، فروش به اشخاصی خارج از گروه اشخاص تجاری مجاز موضوع قانون، می تواند مشمول مقررات مالیات بر درآمد اتفاقی باشد. تعیین تکلیف نهایی به شرایط معامله و اجرای مقررات وابسته است.

آیا نگهداری رمزارز بدون فروش باعث مالیات می شود؟

موضوع انتقال دارایی در مالیات بر عایدی سرمایه با صرف نگهداری رمزارز متفاوت است. صرف مالکیت رمزارز را نباید معادل تحقق انتقال مشمول مالیات دانست.

آیا کسب و کارهای رمزارزی باید مالیات مشاغل پرداخت کنند؟

درآمد اشخاص حقیقی از فعالیت اقتصادی و شغلی در حوزه رمزارز، حسب مورد مشمول مقررات مالیات مشاغل است. شرکت های فعال نیز در چارچوب مالیات اشخاص حقوقی بررسی می شوند.

جمع بندی آخرین وضعیت مالیات رمزارزها در سال ۱۴۰۵

قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی، رمزارزها را در دامنه مالیات بر عایدی سرمایه قرار داده است؛ اما زمان شروع وصول این مالیات هنوز به تکمیل بستر اجرایی و اعلام رسمی بستگی دارد.

از طرف دیگر، فروش رمزارز به اشخاص تجاری مجاز با رعایت شرایط قانون، معافیت مشخصی در مالیات بر عایدی سرمایه دارد و فروش به سایر اشخاص ممکن است آثار مالیاتی متفاوتی داشته باشد.

مهم تر اینکه فعالیت شغلی و کسب درآمد از خدمات رمزارزی را نباید با سرمایه گذاری غیرتجاری یکسان دانست. برای تصمیم درست، ماهیت فعالیت و مقررات مربوط باید جداگانه بررسی شود.

منابع و تاریخ بررسی

تاریخ تنظیم و بررسی خبر: ۴ آبان ۱۴۰۵

منبع خبر: گزارش خبرآنلاین مورخ ۳ آبان ۱۴۰۵ درباره توضیحات سخنگوی سازمان امور مالیاتی پیرامون معاملات رمزارزی.

مبنای قانونی: قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی مصوب ۸ تیر ۱۴۰۴، به ویژه ماده ۱۲ قانون و ماده ۴۶ الحاقی قانون مالیات های مستقیم و تبصره های ۳ و ۵ آن.

توجه داشته باشید که با انتشار آیین نامه ها یا اطلاعیه رسمی استقرار بستر اجرایی، ممکن است جزئیات این خبر نیاز به به روزرسانی داشته باشد.