تعویض پلاک خودرو در رهن و لیزینگی ۱۴۰۵ | فک رهن، مدارک و شرایط انتقال

تعویض پلاک خودرو در رهن با یک معامله عادی تفاوت دارد. ممکن است خودرو در اختیار فروشنده باشد و حتی برگ سبز نیز به نام او صادر شده باشد، اما به دلیل خرید اقساطی، تسهیلات بانکی یا قرارداد لیزینگ، حقوق شخص یا شرکت دیگری روی خودرو وجود داشته باشد.

در چنین شرایطی قبل از پرداخت کامل وجه و گرفتن نوبت تعویض پلاک باید مشخص شود خودرو دقیقا در رهن چه مرجعی است، چه مقدار بدهی باقی مانده و برای آزاد شدن سند چه اقدامی لازم است.

خودرو در رهن یعنی چه؟

رهن خودرو یعنی شخص یا مجموعه ای مانند بانک، شرکت لیزینگ یا شرکت فروشنده به دلیل طلب یا تعهد مالی، نسبت به خودرو دارای حق قانونی است.

این حالت معمولا در خریدهای اقساطی و تسهیلاتی دیده می شود. خریدار خودرو را تحویل گرفته و از آن استفاده می کند، اما تا زمان انجام تعهدات قرارداد، سند یا حقوق مربوط به خودرو در رهن باقی می ماند.

به همین دلیل در اختیار داشتن خودرو به تنهایی به معنی امکان فروش و انتقال آزاد آن نیست.

آیا ماشین در رهن بانک تعویض پلاک می شود؟

در حالت معمول، قبل از تعویض پلاک باید رهن تعیین تکلیف شود. روش رایج این است که بدهی یا تعهد باقی مانده تسویه شود، مرجع طلبکار رضایت خود را اعلام کند و فرایند فک رهن انجام شود.

اگر بانک، خودروساز یا شرکت ذی نفع اجازه خاصی برای انتقال صادر کند، وضعیت پرونده بر اساس همان مجوز بررسی می شود؛ بنابراین فروشنده نباید بدون رضایت مرتهن وعده قطعی انتقال بدهد.

فرق فک رهن با فک پلاک چیست؟

این دو اصطلاح زیاد با هم اشتباه گرفته می شوند:

بنابراین وقتی می گوییم «برای فروش خودرو باید فک رهن شود»، منظور آزاد شدن حقوق مرتهن است؛ بعد از آن در مرکز تعویض پلاک، پلاک فروشنده نیز طبق فرایند شماره گذاری فک می شود.

تعویض پلاک ماشین لیزینگی چگونه انجام می شود؟

در خودروی لیزینگی اولین سوال این نیست که «چطور نوبت بگیریم؟»؛ ابتدا باید بدانیم مالک قانونی خودرو چه کسی است و قرارداد اجازه انتقال به شخص جدید را می دهد یا خیر.

قراردادهای لیزینگ یکسان نیستند. در بعضی قراردادها خودرو در مالکیت یا رهن شرکت باقی می ماند و انتقال نهایی پس از تسویه انجام می شود. در برخی قراردادها نیز شرایط دیگری برای انتقال تعهدات وجود دارد.

قبل از خرید ماشین لیزینگی این موارد را بررسی کنید:

• نام مالک ثبت شده در اسناد خودرو
• نام شرکت لیزینگ یا مرتهن
• تعداد اقساط پرداخت شده و باقی مانده
• بدهی یا جریمه دیرکرد احتمالی
• شرایط تسویه زودتر از موعد
• شرایط فک رهن بعد از تسویه
• امکان یا عدم امکان انتقال قرارداد به خریدار جدید
• لزوم موافقت کتبی شرکت برای فروش خودرو

خودرو اقساطی را بعد از تسویه می توان تعویض پلاک کرد؟

اگر تمام اقساط و تعهدات تسویه شده باشد، مرحله بعد دریافت تایید تسویه و انجام تشریفات فک رهن از مرجع مربوط است.

این اشتباه رایج است که تصور شود با پرداخت آخرین قسط، همان لحظه رهن به صورت خودکار از همه سامانه ها حذف شده است. ممکن است بعد از تسویه هنوز لازم باشد نامه یا تاییدیه فک رهن صادر و اطلاعات در سامانه مربوط بروزرسانی شود.

بنابراین قبل از فروش خودرو مطمئن شوید فقط «بدهی صفر» نشده، بلکه وضعیت رهن نیز رسما آزاد شده است.

چطور بفهمیم سند خودرو در رهن است؟

قبل از خرید خودرو، اسناد مالکیت و توضیحات درج شده روی مدارک را بررسی کنید. در خودروهای اقساطی ممکن است عبارت مربوط به رهن بانک، شرکت سازنده یا شرکت لیزینگ روی سند یا سابقه خودرو درج شده باشد.

همچنین از فروشنده بخواهید قرارداد خرید اقساطی، رسید تسویه یا نامه مربوط به فک رهن را در اختیار شما قرار دهد.

اگر فروشنده می گوید «اقساط تمام شده ولی هنوز نامه فک رهن نگرفته ام»، معامله را از نظر انتقال قطعی تمام شده فرض نکنید.

مدارک لازم برای فک رهن خودرو و تعویض پلاک

مدارک دقیق بر اساس بانک، شرکت لیزینگ یا خودروساز متفاوت است، اما معمولا مجموعه ای از موارد زیر مورد نیاز قرار می گیرد:

• مدارک هویتی مالک
• مدارک مالکیت خودرو
• کارت خودرو
• قرارداد خرید اقساطی یا قرارداد تسهیلات
• رسید یا تایید تسویه حساب
• نامه یا معرفی نامه فک رهن از مرتهن
• مجوز انتقال، اگر مرجع ذی نفع چنین مجوزی صادر کرده باشد
• بیمه شخص ثالث معتبر
• مدارک تکمیلی مورد درخواست مرجع فک رهن
• مدارک لازم برای شماره گذاری مالک جدید

بهتر است قبل از مراجعه، از همان بانکی یا شرکتی که خودرو در رهن آن است لیست مدارک به روز را بگیرید؛ چون مدارک شرکت های لیزینگ و خودروسازها دقیقا یکسان نیست.

مراحل فک رهن برای تعویض پلاک خودرو

1. بررسی وضعیت رهن: مشخص کنید خودرو در رهن چه مرجعی است.
2. استعلام بدهی: مانده اقساط، جریمه یا سایر تعهدات را مشخص کنید.
3. تسویه یا دریافت مجوز: طبق دستور بانک یا شرکت اقدام کنید.
4. دریافت تایید فک رهن: نامه، معرفی نامه یا ثبت سیستمی مربوط را دریافت کنید.
5. بررسی آزاد شدن سند: مطمئن شوید وضعیت رهن واقعا رفع شده است.
6. تکمیل پیش نیازهای خریدار: نشانی و مدارک مالک جدید را آماده کنید.
7. گرفتن نوبت: بعد از آماده شدن مدارک برای تعویض پلاک اقدام کنید.

اگر خودرو در رهن بانک باشد چه کنیم؟

اگر بابت وام یا تسهیلات، خودرو در رهن بانک قرار گرفته است، ابتدا باید مانده بدهی و شرایط آزادسازی وثیقه را از همان بانک دریافت کنید.

اگر بدهی تسویه شده، از بانک بپرسید فک رهن چگونه ثبت می شود و آیا نیاز به دریافت نامه یا مراجعه به واحد خاصی وجود دارد.

اگر هنوز بدهی وجود دارد، فروشنده نمی تواند بدون در نظر گرفتن حق بانک، خودرو را مانند یک خودروی آزاد منتقل کند.

اگر خودرو در رهن ایران خودرو، سایپا یا شرکت فروشنده باشد چه کنیم؟

در خودروهایی که با طرح اقساطی یا تسهیلات شرکت سازنده فروخته شده اند، باید از همان شرکت یا نمایندگی مربوط وضعیت مانده بدهی و فک رهن را بررسی کنید.

پس از تسویه ممکن است لازم باشد معرفی نامه یا مجوز مربوط صادر شود. قبل از مراجعه به مرکز تعویض پلاک، مطمئن شوید این مرحله تکمیل شده است.

همین منطق درباره سایر خودروسازان و شرکت های فروش اقساطی نیز وجود دارد؛ صرف پرداخت آخرین قسط را با ثبت نهایی فک رهن یکی ندانید.

اگر اقساط خودرو هنوز تمام نشده باشد می توان آن را فروخت؟

فروش خودرو با اقساط باقی مانده بدون بررسی قرارداد می تواند برای هر دو طرف دردسر ایجاد کند.

ممکن است قرارداد شرکت اجازه انتقال تعهدات را بدهد یا انتقال را منوط به موافقت شرکت کرده باشد. در قرارداد دیگری ممکن است تا زمان تسویه کامل امکان انتقال وجود نداشته باشد.

به همین دلیل قبل از معامله باید پاسخ این سه سوال روشن باشد:

• آیا شرکت با انتقال خودرو موافق است؟
• آیا اقساط می تواند به خریدار جدید منتقل شود؟
• اگر خیر، چه مبلغی برای تسویه و فک رهن لازم است؟

آیا خریدار می تواند بدهی فروشنده را تسویه و خودرو را فک رهن کند؟

ممکن است خریدار و فروشنده توافق کنند بخشی از قیمت خودرو مستقیما برای تسویه بدهی و فک رهن مصرف شود، اما چنین توافقی باید با احتیاط انجام شود.

بهتر است مبلغ بدهی مستقیما از مرجع طلبکار استعلام شود و نحوه پرداخت، زمان صدور رضایت و تکلیف باقی مانده قیمت خودرو در قرارداد نوشته شود.

آیا فک رهن خودرو با وکالت امکان پذیر است؟

اگر مالک نمی تواند شخصا مراحل اداری را انجام دهد، امکان استفاده از نماینده به نوع اختیار درج شده در وکالت نامه و مقررات مرجع مربوط بستگی دارد.

وکالت نامه باید اختیارات لازم برای پیگیری موضوع مورد نظر را داشته باشد و خود بانک یا شرکت نیز ممکن است شرایط مشخصی برای پذیرش نماینده داشته باشد.

اگر همزمان قرار است مراحل شماره گذاری نیز با وکالت انجام شود، راهنمای وکالت تعویض پلاک خودرو را ببینید.

هزینه فک رهن خودرو در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟

برای همه خودروها یک مبلغ ثابت با عنوان «هزینه فک رهن» وجود ندارد. هزینه ممکن است به نوع قرارداد، بانک، شرکت لیزینگ، خودروساز، بدهی باقی مانده، جریمه دیرکرد و هزینه های اداری مربوط بستگی داشته باشد.

مبلغ بدهی یا تسویه را نیز با هزینه اداری فک رهن اشتباه نگیرید. ممکن است شخص بدهی قابل توجهی به شرکت داشته باشد اما خود عملیات اداری فک رهن هزینه جداگانه و بسیار کمتری داشته باشد.

برای اعلام رقم دقیق، استعلام روز همان مرجع رهن دهنده ملاک مطمئن تری است.

فک رهن خودرو چقدر طول می کشد؟

زمان فک رهن برای همه بانک ها و شرکت ها یکسان نیست. در بعضی پرونده ها پس از تسویه، ثبت و صدور تاییدیه سریع انجام می شود و در برخی دیگر باید مراحل اداری یا بروزرسانی سامانه ها طی شود.

به همین دلیل اگر برای تعویض پلاک تاریخ مشخصی در قرارداد فروش تعیین می کنید، زمان لازم برای تسویه و دریافت تاییدیه فک رهن را نیز در نظر بگیرید.

تا زمانی که مدرک یا وضعیت معتبر آزاد شدن رهن را ندیده اید، نوبت نزدیک تعویض پلاک را قطعی فرض نکنید.

آیا بعد از فک رهن احراز نشانی هم لازم است؟

فک رهن مربوط به وضعیت حقوقی خودرو است و شرایط مالک جدید را حذف نمی کند. خریدار همچنان باید پیش نیازهای شماره گذاری از جمله وضعیت قابل قبول نشانی را داشته باشد.

اگر هنگام ادامه کار آدرس در سخا تایید نشده است، آموزش احراز نشانی تعویض پلاک در سامانه سخا را بررسی کنید.

بعد از فک رهن چگونه نوبت تعویض پلاک بگیریم؟

پس از اینکه وضعیت رهن آزاد شد و مدارک فروشنده و خریدار کامل است، وارد مرحله نوبت دهی می شوید.

برای آموزش انتخاب خودرو، نوع درخواست، مرکز و زمان مراجعه، از آموزش نوبت دهی تعویض پلاک استفاده کنید.

اگر هنوز مراحل عمومی نقل و انتقال خودرو برایتان روشن نیست، صفحه راهنمای کامل تعویض پلاک خودرو مسیر کلی را توضیح داده است.

مشکلات رایج تعویض پلاک خودرو در رهن

اقساط تمام شده ولی سند هنوز در رهن است

پرداخت آخرین قسط لزوما به معنی بروزرسانی آنی وضعیت سند نیست. ابتدا از مرجع مربوط تایید تسویه و مسیر فک رهن را دریافت کنید.

فروشنده می گوید بعد از دریافت پول فک رهن می کنم

این مدل معامله نیاز به قرارداد دقیق دارد. مبلغ بدهی، نحوه پرداخت به مرتهن، مهلت فک رهن و ضمانت عدم انجام تعهد باید روشن باشد.

شرکت لیزینگ اجازه انتقال نمی دهد

اگر قرارداد انتقال را منوط به موافقت شرکت کرده باشد، توافق خریدار و فروشنده به تنهایی این شرط را از بین نمی برد. ابتدا باید وضعیت با شرکت تعیین تکلیف شود.

فک رهن انجام شده ولی در سیستم تعویض پلاک هنوز محدودیت وجود دارد

مدرک تایید فک رهن را بررسی کنید و از مرجع صادرکننده درباره ثبت نهایی اطلاعات پیگیری کنید. ممکن است بروزرسانی سامانه یا اقدام تکمیلی لازم باشد.

ماشین را خریدم و بعد فهمیدم در رهن بوده است

ابتدا قرارداد، مدارک خودرو و وضعیت رهن را بررسی کنید و مشخص کنید فروشنده هنگام معامله چه تعهدی داده است. اگر فروشنده امکان انتقال آزاد خودرو را تضمین کرده ولی رهن مانع انتقال شده، موضوع علاوه بر تعویض پلاک می تواند جنبه قراردادی و حقوقی پیدا کند.

قبل از خرید خودرو در رهن این چک لیست را انجام دهید

• نام مرتهن را مشخص کنید.
• اصل قرارداد اقساط یا تسهیلات را ببینید.
• مانده بدهی را از مرجع مربوط استعلام کنید.
• شرایط تسویه زودتر از موعد را بررسی کنید.
• زمان صدور نامه فک رهن را بپرسید.
• امکان انتقال قبل از تسویه را کتبی بررسی کنید.
• پرداخت کامل وجه را به آزاد شدن خودرو گره بزنید.
• تعهد فروشنده برای فک رهن را داخل قرارداد بنویسید.

سوالات متداول تعویض پلاک خودرو در رهن و لیزینگی

منابع بررسی

• قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران، مقررات مربوط به رهن و ماده ۷۹۳
• راهنمای پلیس راهور درباره تعویض پلاک خودرو دارای سند در رهن
• گزارش ۱۴۰۵ درباره شرایط مالکیت، رهن و انتقال خودروهای لیزینگی