در طرح پیش فروش مهر ۱۴۰۵ ایران خودرو، نباید با این فرض ثبت نام کنید. طبق شرایط این طرح، پرداخت اولیه قیمت همان سهم از خودرو را ثابت نمی کند و مبلغ تکمیل وجه با توجه به قیمت روز شرکت در موعد تحویل تعیین می شود.

این موضوع با روش قبلی فرق دارد. برای روشن شدن تفاوت، هم بندهای بخشنامه را بررسی می کنیم و هم با یک مثال نشان می دهیم مبلغی که موقع تحویل باید کنار گذاشته باشید چگونه تغییر می کند.

آیا پیش پرداخت هم شامل افزایش قیمت می شود؟

در طرح مهر ۱۴۰۵، پیش پرداخت باعث نمی شود بخشی از قیمت خودرو از افزایش بعدی مصون بماند. البته پولی که قبلا واریز کرده اید از حساب شما حذف نمی شود و قرار نیست همان مبلغ را دوباره بپردازید. تفاوت اینجاست که آن پول، درصد ثابتی از قیمت خودرو را برایتان حفظ نمی کند.

مثلا اگر امروز ۵۰۰ میلیون تومان برای خودرویی با قیمت یک میلیارد تومان پرداخت کنید، نمی توانید نتیجه بگیرید که موقع تحویل فقط ۵۰ درصد قیمت جدید را بدهکار هستید. در روش جدید، مبلغ پرداختی شما از قیمت نهایی خودرو کسر می شود؛ سود مشارکت و سایر موارد نیز طبق قرارداد در محاسبه می آیند.

پس تعبیر «پیش پرداخت هم گران می شود» چندان دقیق نیست. بیان روشن تر این است: پیش پرداخت در این طرح، قیمت بخشی از خودرو را قفل نمی کند.

بخشنامه پیش فروش مهر ۱۴۰۵ دقیقا چه می گوید؟

برای فهم نحوه قیمت گذاری باید دو بند بخشنامه شماره ۵۱۵۲ را کنار هم بخوانیم. در صفحه دوم آمده است:

مصوبات ۴۷۳، ۵۶۳ و ۷۴۰ شورای رقابت، مشمول رابطه پیش فروش طرفین نمی باشد.

در نکته ۳ صفحه سوم نیز توضیح داده شده است:

در روش پیش فروش، حداکثر ۵۰ درصد قیمت فعلی خودرو در زمان ثبت نام دریافت و الباقی بر اساس قیمت روز شرکت در موعد تحویل با کسر مبلغ سود مشارکت، محاسبه و دریافت می شود.

عبارت «حداکثر ۵۰ درصد» سقف پیش پرداخت را مشخص می کند؛ یعنی مبلغ اولیه لزوما برای همه خودروها دقیقا نصف قیمت نیست. عبارت «قیمت روز شرکت در موعد تحویل» هم نشان می دهد که قیمت نهایی با پرداخت اولیه قطعی نمی شود.

اگر فقط کلمه «الباقی» را بخوانیم، ممکن است تصور کنیم منظور نصف قیمت جدید است. اما با توجه به بند عدم شمول مصوبات، برداشت ما از مجموع شرایط این طرح این است که حمایت قبلی از سهم پرداخت شده اعمال نمی شود. مثال زیر همین تفاوت را توضیح می دهد؛ ریز محاسبه نهایی باید در قرارداد و دعوتنامه تکمیل وجه مشخص باشد.

قبلا چطور حساب می شد و حالا چه فرقی دارد؟

در روش مشمول مصوبه ۴۷۳ شورای رقابت، به اندازه نسبت پیش پرداخت به قیمت رسمی خودرو، بخشی از قیمت از افزایش بعدی مصون می ماند. بنابراین اگر نصف قیمت را پرداخت کرده بودید، افزایش قیمت فقط در محاسبه سهم باقی مانده اثر می گذاشت. منظور از این قاعده، روش محاسبه قیمت بود؛ نه اینکه با پرداخت اولیه، مالک قانونی نصف خودرو شده باشید.

حالا یک مثال فرضی را ببینیم: قیمت خودرو در شروع یک میلیارد تومان است، شما ۵۰۰ میلیون تومان می پردازید و قیمت روز شرکت هنگام تحویل به یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان می رسد.

مقایسه فرضی روش قبلی و طرح جدید؛ بدون سود مشارکت و تغییر هزینه های جانبی
مورد روش مشمول مصوبه ۴۷۳ برداشت از شرایط طرح مهر ۱۴۰۵
قیمت اولیه خودرو ۱ میلیارد تومان ۱ میلیارد تومان
پیش پرداخت ۵۰۰ میلیون تومان ۵۰۰ میلیون تومان
قیمت روز شرکت هنگام تحویل ۱ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان ۱ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان
تکمیل وجه پیش از تعدیلات ۷۵۰ میلیون تومان ۱ میلیارد تومان
جمع پرداخت پیش از تعدیلات ۱ میلیارد و ۲۵۰ میلیون تومان ۱ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان

در روش قبلی، سهم پرداخت نشده ۵۰ درصد بود و نصف قیمت جدید، یعنی ۷۵۰ میلیون تومان، برای آن محاسبه می شد. در روش جدید، از قیمت نهایی یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومانی، همان ۵۰۰ میلیون تومان پرداخت اولیه کم می شود و یک میلیارد تومان باقی می ماند.

این اختلاف ۲۵۰ میلیون تومانی فقط تفاوت دو روش قیمت گذاری در این مثال است. برای مقایسه مبلغ واقعی قراردادها باید شرایط سود مشارکت و هزینه های هر کدام را هم جداگانه در نظر گرفت. اعداد جدول، قیمت هیچ یک از خودروهای عرضه شده یا پیش بینی افزایش قیمت نیستند.
آیا پیش پرداخت ایران خودرو در طرح پیش فروش شامل افزایش قیمت می شود؟

مبلغ تکمیل وجه را چگونه برآورد کنیم؟

برای فهم روش جدید می توان از این رابطه ساده استفاده کرد:

تکمیل وجه تقریبی = قیمت روز شرکت در موعد تحویل − پیش پرداخت − سود مشارکت قابل پرداخت

این رابطه، توضیح ساده ما از بندهای بخشنامه است و جای فرمول تفصیلی قرارداد را نمی گیرد. تغییر هزینه های قانونی یا تجهیزات نیز ممکن است در صورتحساب نهایی اثر داشته باشد. هنگام بررسی دعوتنامه، دقت کنید هزینه ای که در قیمت نهایی منظور شده دوباره به آن اضافه نشود.

همچنین قیمت روز شرکت با قیمت بازار آزاد تفاوت دارد. گران شدن خودرو در آگهی های بازار، به تنهایی مبنای محاسبه بدهی شما به ایران خودرو نیست؛ مبنا، قیمت شرکت طبق ضوابط طرح و قرارداد است.

سود مشارکت ۱۱ درصدی چه اثری دارد؟

در جدول این بخشنامه، سود مشارکت ۱۱ درصد درج شده و در بند قیمت گذاری هم آمده که مبلغ سود مشارکت از وجه قابل پرداخت کسر می شود. بنابراین سود مشارکت می تواند مبلغ تکمیل وجه را کمتر کند.

اما نباید ۱۱ درصد قیمت کل خودرو را از بدهی کم کنیم یا تصور کنیم این سود حتما افزایش قیمت را جبران می کند. مبلغ دقیق به مبنای محاسبه، مدت و شرایط قرارداد بستگی دارد. پیش از پرداخت، نحوه محاسبه سود و زمان شروع و پایان آن را در قرارداد ببینید.

بخشنامه همچنین پرداخت تفاوت هزینه های قانونی، مانند بیمه و مالیات، و هزینه تغییر تجهیزات ناشی از الزامات جدید را بر عهده خریدار گذاشته است. به همین دلیل، فقط اختلاف قیمت خودرو را برای زمان تحویل کنار نگذارید.

آیا این شرایط شامل قراردادهای قدیمی هم می شود؟

شرایط طرح مهر ۱۴۰۵ را نباید به همه قراردادهای قبلی تعمیم داد. طبق گزارش ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ پایگاه خبری اختبار به نقل از روابط عمومی دیوان عدالت اداری، آثار ابطال مصوبه ۴۷۳ شامل قراردادهای منعقد شده پیش از ۳۰ تیر ۱۴۰۵ نمی شود و خودروسازان اجازه تغییر مفاد قراردادهای منعقد شده بر اساس آن مصوبه را ندارند.

اگر قرارداد قدیمی دارید، تاریخ انعقاد و بند قیمت گذاری همان قرارداد را بررسی کنید. صرف اینکه تحویل خودرو بعد از ۳۰ تیر باشد، به معنی قرار گرفتن آن در روش جدید نیست. ثبت درخواست در سامانه نیز با انعقاد قرارداد فرق دارد؛ تاریخ درخواست به تنهایی برای تعیین وضعیت کافی نیست.

قبل از واریز پیش پرداخت چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

مهم ترین سوال فقط «الان چقدر پول لازم است؟» نیست. باید بدانید اگر قیمت شرکت تا زمان تحویل تغییر کرد، برای تکمیل وجه چه مقدار پول می توانید فراهم کنید. پیش از واریز، این موارد را در قرارداد بررسی کنید:

  • نوع قیمت گذاری: قیمت قطعی است یا بر اساس قیمت روز موعد تحویل تعیین می شود؟
  • مبلغ پیش پرداخت: مبلغ دقیق برای همان کد کلاس خودرو چقدر است؟
  • سود مشارکت: روی چه مبلغی و برای چه مدتی محاسبه می شود؟
  • موعد تحویل و هزینه ها: چه هزینه هایی ممکن است تا زمان تحویل تغییر کنند؟
  • مهلت تکمیل وجه و انصراف: اگر نتوانید باقی پول را در مهلت دعوتنامه فراهم کنید، قرارداد چه می گوید؟

از نظر بودجه بندی، این طرح به پول بیشتری برای روز تحویل نیاز پیدا می کند اگر قیمت شرکت افزایش یابد. بهتر است مبلغ باقی مانده را فقط با قیمت امروز حساب نکنید. اختلاف فعلی قیمت کارخانه و بازار هم سود آینده را تضمین نمی کند، چون هر دو قیمت تا زمان تحویل ممکن است تغییر کنند.

اگر هنوز در مرحله انتخاب طرح و ثبت درخواست هستید، جزئیات سهمیه ها و مراحل پیگیری را در راهنمای ثبت نام ایران خودرو بخوانید.

سوالات متداول

آیا با پرداخت نصف قیمت، نصف خودرو را با قیمت امروز خریده ایم؟

در طرح مهر ۱۴۰۵ نباید چنین فرضی داشت. پیش پرداخت از قیمت نهایی کسر می شود، اما طبق شرایط این طرح، حمایت قبلی از سهم پرداخت شده اعمال نمی شود.

آیا مبلغی که قبلا داده ایم دوباره از ما گرفته می شود؟

خیر. مبلغ واریزی در حساب قرارداد باقی می ماند و از قیمت نهایی کسر می شود. مسئله این است که با افزایش قیمت، همان مبلغ درصد کمتری از قیمت نهایی خودرو را پوشش می دهد.

آیا پیش پرداخت همیشه دقیقا ۵۰ درصد است؟

خیر. بخشنامه سقف دریافت اولیه را حداکثر ۵۰ درصد قیمت فعلی اعلام کرده است. مبلغ دقیق را باید برای کد کلاس انتخابی و در زمان فراخوان بررسی کنید.

آیا قیمت نهایی بر اساس بازار آزاد تعیین می شود؟

خیر. در این بخشنامه، مبنا قیمت روز شرکت در موعد تحویل است؛ نه قیمت خودرو در بازار آزاد.

آیا سود مشارکت تمام افزایش قیمت را جبران می کند؟

چنین تضمینی در بخشنامه وجود ندارد. سود مشارکت از مبلغ قابل پرداخت کسر می شود، اما میزان آن و اثر افزایش قیمت باید طبق شرایط قرارداد محاسبه شود.

اگر قرارداد قدیمی داشته باشیم، باید با روش جدید تسویه کنیم؟

نمی توان برای همه قراردادها یک پاسخ داد. طبق توضیح منتشر شده از دیوان عدالت اداری، قراردادهای مشمول مصوبه ۴۷۳ که پیش از ۳۰ تیر ۱۴۰۵ منعقد شده اند از آثار ابطال آن خارج هستند. تاریخ و مفاد قرارداد شما باید بررسی شود.

منابع این بررسی