کارت آزاد جایگاه شناسه دار چیست؟ روش جدید در ۵۴ جایگاه تهران

مدل استفاده از کارت آزاد یا اضطراری جایگاه در حال تغییر است. تا پیش از این، کارت اضطراری در اختیار جایگاه قرار داشت و تراکنش بیشتر به خود کارت جایگاه مرتبط می شد؛ اما در مدل جدید قرار است فرد استفاده کننده نیز شناسایی شود.

هدف این است که سامانه بتواند مشخص کند چه فردی، چه زمانی و چه میزان از کارت اضطراری استفاده کرده است و محدودیت مصرف به جای اینکه فقط روی یک کارت فیزیکی اعمال شود، بتواند به پروفایل مصرف کننده نیز مرتبط شود.

آخرین وضعیت کارت آزاد جایگاه شناسه دار در مهر ۱۴۰۵

طرح شناسه دار کردن کارت های اضطراری در شهریور ۱۴۰۵ ابتدا به صورت محدود در دو جایگاه تهران آزمایش شد. در آن مرحله حدود ۱۵۰۰ کد ملی ثبت و نزدیک به همین تعداد مجوز برداشت یا وچر سوخت صادر شد.

اکنون مرحله آزمایشی توسعه پیدا کرده است. از ۸ مهر ۱۴۰۵، شرکت ملی پخش اجرای طرح را در ۵۴ جایگاه منتخب شهر تهران آغاز کرده است.

این تغییر مهم است؛ چون نشان می دهد طرح از یک آزمایش بسیار محدود به یک پایلوت گسترده تر در سطح شهر تهران رسیده است.

کارت آزاد یا اضطراری جایگاه شناسه دار چیست؟

کارت اضطراری یا آزاد جایگاه، کارتی است که در اختیار جایگاه قرار دارد تا راننده ای که کارت سوخت شخصی همراه ندارد یا به هر دلیل امکان استفاده از کارت خود را ندارد، بتواند طبق ضوابط سوخت گیری کند.

در روش قبلی، سامانه بیشتر تراکنش خود کارت جایگاه را ثبت می کرد و مشخص نبود هر برداشت دقیقا متعلق به کدام مصرف کننده است.

در طرح شناسه دار، فردی که قصد استفاده از کارت جایگاه دارد ابتدا شناسایی می شود. به این ترتیب مصرف انجام شده می تواند به هویت و پروفایل همان فرد مرتبط شود.

شرکت ملی پخش اعلام کرده حدود ۴۰ درصد سوخت گیری کشور از طریق کارت های اضطراری جایگاه انجام می شود. همین سهم بالا یکی از دلایل حرکت به سمت شناسایی دقیق تر استفاده کنندگان این کارت هاست.

طرح کارت اضطراری در ۵۴ جایگاه تهران چیست؟

در طرح جدید، ۵۴ جایگاه منتخب شهر تهران به زیرساخت لازم برای اجرای آزمایشی روش شناسه دار مجهز شده اند.

راننده ای که می خواهد از کارت اضطراری جایگاه استفاده کند، کارت بانکی شخصی خود را در دستگاه کارت خوان قرار می دهد. پس از احراز هویت، امکان ادامه فرایند سوخت گیری برای او فراهم می شود.

اهداف اعلام شده برای این طرح شامل موارد زیر است:

• کاهش زمان انتظار برای استفاده از کارت جایگاه؛
• کاهش وابستگی به متصدی جایگاه برای تحویل کارت؛
• ثبت دقیق تر هویت مصرف کننده؛
• شفافیت بیشتر تراکنش های سوخت؛
• مدیریت بهتر مصرف و جلوگیری از انحراف سوخت؛
• امکان اعمال سیاست های مصرفی بر اساس فرد استفاده کننده.

سوخت گیری با کارت جایگاه شناسه دار چگونه انجام می شود؟

براساس فرایند اعلام شده برای مرحله جدید تهران، روند کلی استفاده به این شکل است:

1. به یکی از جایگاه های مشمول طرح مراجعه می کنید.
2. برای استفاده از کارت اضطراری، کارت بانکی شخصی خود را در دستگاه POS قرار می دهید.
3. سامانه هویت صاحب کارت را بررسی می کند.
4. پس از احراز هویت، دسترسی لازم برای سوخت گیری با کارت اضطراری فراهم می شود.
5. سوخت گیری براساس ضوابط فعال سامانه انجام می شود.

بنابراین کارت بانکی در این روش فقط وسیله پرداخت نیست؛ یکی از ابزارهای شناسایی فرد استفاده کننده از کارت اضطراری نیز محسوب می شود.

کارت بانکی در طرح کارت جایگاه شناسه دار چه نقشی دارد؟

در مرحله فعلی، کارت بانکی شخصی برای شناسایی مصرف کننده استفاده می شود.

وقتی کارت بانکی در POS قرار می گیرد، زیرساخت مربوط می تواند هویت دارنده کارت را بررسی کند و سپس استفاده او از کارت اضطراری را به همان فرد مرتبط کند.

در اطلاعیه مرحله ۵۴ جایگاه، سامانه عمومی جداگانه ای برای ثبت دستی کارت بانکی معرفی نشده است؛ بنابراین کاربر قرار نیست پیش از مراجعه به جایگاه در یک سایت ناشناس اطلاعات بانکی خود را وارد کند.

سامانه مانا بنزین چیست؟

در مراحل قبلی توسعه طرح، از سامانه مانا به عنوان بخشی از زیرساخت ارتباط بین شبکه بانکی، هویت فرد و سامانه سوخت نام برده شده بود.

نقش این زیرساخت، تطبیق اطلاعات لازم برای شناسایی فرد و ارتباط آن با پروفایل مصرف سوخت است.

سامانه مانا را نباید یک سایت عمومی برای ثبت نام مردم در نظر گرفت. تاکنون ثبت نام عمومی جداگانه مردم در یک وب سایت با عنوان «سامانه مانا کارت سوخت» اعلام نشده است.

وچر سوخت چیست؟

در مرحله اولیه پایلوت، اصطلاح وچر سوخت یا مجوز برداشت نیز مطرح شد.

وچر یک مجوز الکترونیکی است که پس از شناسایی فرد و بررسی شرایط مصرف می تواند برای میزان مشخصی سوخت صادر شود.

در توضیحات مرحله قبلی، مقادیری مانند ۲۰، ۵۰ یا ۱۰۰ لیتر صرفا به عنوان مثال برای توانایی سامانه در اعمال سیاست های مختلف مطرح شده بود.

اسامی ۵۴ جایگاه تهران کدام است؟

شرکت ملی پخش از اجرای طرح در ۵۴ جایگاه منتخب شهر تهران خبر داده است، اما در اطلاعیه عمومی منتشر شده، فهرست کامل نام و نشانی این ۵۴ جایگاه درج نشده است.

بنابراین فعلا نمی توان یک فهرست قطعی از جایگاه ها منتشر کرد. اگر شرکت ملی پخش فهرست یا نقشه رسمی جایگاه های مشمول را منتشر کند، این بخش بروزرسانی خواهد شد.

محدودیت کارت اضطراری جایگاه چقدر است؟

خارج از سازوکار جدید پایلوت، کارت های اضطراری جایگاه محدودیت هایی برای تعداد تراکنش و مقدار قابل برداشت دارند.

طبق اعلام قبلی مدیر سامانه هوشمند سوخت، هر کارت اضطراری جایگاه بیش از ۲۵۵ تراکنش در شبانه روز انجام نمی دهد.

همچنین مقدار قابل برداشت در هر تراکنش در نقاط مختلف کشور می تواند متفاوت باشد و در اطلاعیه های قبلی مقادیر ۱۵، ۲۰ یا ۲۵ لیتر بسته به استان اعلام شده بود.

طرح شناسه دار شدن می تواند در آینده نحوه اعمال این محدودیت ها را تغییر دهد؛ زیرا مدیریت مصرف به جای اینکه فقط روی کارت جایگاه باشد، به فرد مصرف کننده نیز مرتبط می شود.

برای جزئیات فعلی، راهنمای کارت جایگاه چند لیتر بنزین می دهد؟ را ببینید.

فرق کارت جایگاه شناسه دار با انتقال سهمیه به کارت بانکی چیست؟

این دو موضوع به دلیل استفاده از کارت بانکی ممکن است با یکدیگر اشتباه گرفته شوند، اما دقیقا یک طرح نیستند.

جزئیات پروژه دوم را در راهنمای انتقال سهمیه بنزین به کارت بانکی بررسی کرده ایم.

آیا کارت آزاد جایگاه حذف می شود؟

فعلا خیر. اجرای طرح شناسه دار به معنی حذف کارت های اضطراری نیست.

در ۵۴ جایگاه تهران، آنچه تغییر کرده روش دسترسی و استفاده از کارت اضطراری است. مصرف کننده قبل از استفاده شناسایی می شود.

در سایر جایگاه ها نیز تا زمانی که دستورالعمل تازه ای اعلام نشده، کارت های اضطراری طبق ضوابط جاری مورد استفاده قرار می گیرند.

بنابراین تیترهایی مانند «کارت آزاد جایگاه در سراسر کشور حذف شد» فعلا دقیق نیستند.

آیا بعد از اجرای طرح هنوز کارت سوخت شخصی لازم است؟

بله. این طرح جای کارت سوخت شخصی را نگرفته است.

کارت شخصی همچنان ابزار اصلی استفاده از سهمیه خودروهای مشمول است. برای خودروهای سواری شخصی مشمول، سهمیه عادی همچنان شامل:

• ۶۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان؛
• ۵۰ لیتر بنزین با نرخ ۳۰۰۰ تومان؛

است.

اگر کارت خودرو را گم کرده اید، کارت خراب شده یا هنوز آن را دریافت نکرده اید، منتظر اجرای کامل طرح شناسه دار نمانید و از راهنمای ثبت نام کارت سوخت در سامانه FCS استفاده کنید.

کارت جایگاه شناسه دار چه ارتباطی با بنزین ۱۰ هزار تومانی دارد؟

از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان افزایش پیدا کرده است.

این تغییر به معنی حذف سهمیه های ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی خودروهای مشمول نیست.

شناسه دار شدن کارت های اضطراری بیشتر به نحوه استفاده و مدیریت نرخ سوم و مصرف کارت جایگاه مربوط است؛ یعنی مشخص شود چه فردی از کارت اضطراری استفاده کرده است.

اطلاعات کامل نرخ ها را در جدول نرخ کارت سوخت و سهمیه بنزین ببینید.

آیا برای مصرف بیشتر نرخ چهارم بنزین ایجاد می شود؟

در مراحل قبلی، امکان اعمال پلکان های بیشتر برای مصرف بالا به عنوان یکی از ظرفیت های فنی سامانه مطرح شده بود.

اما تا ۹ مهر ۱۴۰۵، نرخ چهارم عمومی با مقدار مصرف و قیمت مشخص به صورت نهایی و سراسری اعلام نشده است.

بنابراین شناسه دار شدن کارت اضطراری را نباید به معنی تصویب خودکار نرخ تازه برای مصرف بیشتر دانست.

آیا هنگام سوخت گیری باید کد ملی وارد کنیم؟

در روش اعلام شده برای ۵۴ جایگاه، احراز هویت از طریق کارت بانکی شخصی و دستگاه POS انجام می شود.

در اطلاعیه شرکت ملی پخش گفته نشده که راننده مجبور باشد کد ملی خود را در هر بار سوخت گیری به صورت دستی روی دستگاه وارد کند.

جزئیات فنی ممکن است در طول مرحله آزمایشی تغییر کند و پس از رفع اشکالات، روش نهایی مشخص خواهد شد.

اگر کارت بانکی همراه نداشته باشیم چه می شود؟

در فرایند جدید اعلام شده برای ۵۴ جایگاه، کارت بانکی شخصی ابزار احراز هویت است.

اما شرکت ملی پخش هنوز دستورالعمل عمومی و سراسری همه حالت های استثنا، مانند نداشتن کارت بانکی، خرابی POS یا اختلال شبکه را منتشر نکرده است.

به همین دلیل درباره این حالت ها نباید فراتر از دستورالعمل اعلام شده نتیجه گیری قطعی کرد.

طرح شناسه دار شدن کارت جایگاه چه زمانی سراسری می شود؟

هنوز تاریخ قطعی برای اجرای این روش در تمام جایگاه های کشور اعلام نشده است.

در شهریور، مسئولان از احتمال توسعه طرح پس از موفقیت مرحله آزمایشی صحبت کرده بودند. اکنون تعداد جایگاه های تهران به ۵۴ مورد افزایش یافته، اما همچنان عنوان رسمی طرح اجرای آزمایشی است.

شرکت ملی پخش اعلام کرده اشکالات این مرحله به تدریج بررسی و اصلاح خواهد شد. بنابراین زمان توسعه به استان ها یا اجرای سراسری باید در اطلاعیه های بعدی مشخص شود.

سوالات متداول کارت آزاد جایگاه شناسه دار

جمع بندی

طرح شناسه دار کردن کارت های اضطراری که ابتدا در دو جایگاه تهران آزمایش می شد، از ۸ مهر ۱۴۰۵ وارد مرحله گسترده تری شده و اکنون در ۵۴ جایگاه منتخب تهران اجرا می شود.

در روش جدید، فرد برای استفاده از کارت اضطراری با کارت بانکی شخصی روی دستگاه POS احراز هویت می شود. هدف این است که مصرف کارت جایگاه از حالت ناشناس خارج شود و مدیریت دقیق تری روی تراکنش ها و مصرف انجام شود.

با این حال، طرح هنوز آزمایشی است. کارت سوخت شخصی حذف نشده، کارت اضطراری در کل کشور جمع آوری نشده و تاریخ اجرای سراسری این روش نیز هنوز اعلام نشده است.

اگر کارت سوخت شخصی دارید، همچنان از آن برای استفاده از سهمیه خودرو استفاده کنید و خبرهای مربوط به «کارت بانکی»، «کارت اضطراری شناسه دار» و «انتقال سهمیه به کارت بانکی» را با یکدیگر یکی ندانید.