آخرین بروزرسانی: ۲۲ مهر ۱۴۰۵
این صفحه براساس متن رسمی «شیوه نامه شناسایی و گروه بندی اقتصادی خانوارها» بروزرسانی شده است. مصوبه در جلسه ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ هیئت وزیران تصویب و با شماره ۸۴۴۷۷ در تاریخ ۲۱ مهر ۱۴۰۵ ابلاغ شده است. سقف خودرو برای مجموع ارزش خودروهای سواری و وانت دوکابین دارای پلاک شخصی بیش از ۷.۵ میلیارد تومان تعیین شده است.

دانلود متن رسمی بخشنامه

نسخه شش صفحه‌ای بخشنامه هیئت وزیران شامل معیارهای گروه وسع بالا، اطلاعات مورد بررسی، دوره بروزرسانی داده‌ها و شیوه اعتراض خانوارهاست.

دانلود PDF بخشنامه گروه بندی اقتصادی خانوارها

شماره بخشنامه: ۸۴۴۷۷ | تاریخ ابلاغ: ۲۱ مهر ۱۴۰۵

خلاصه پاسخ: در شیوه نامه جدید، خانوارها در سه گروه وسع اقتصادی پایین، متوسط و بالا قرار می‌گیرند. متن مصوبه می‌گوید خانوارِ واجد هر یک از شرایط اعلام شده در گروه وسع بالا قرار می‌گیرد. این شرایط شامل سقف‌های ملک و خودرو، قرار گرفتن در گروه‌های بالای مصرف انرژی، ارزش سهام و مانده تسهیلات، داشتن کارت بازرگانی فعال یا اقامت بیش از ۱۸۲ روز یکی از اعضای خانوار در خارج از کشور است.

مردم معمولا این موضوع را با عبارت‌هایی مانند معیار دهک بندی یارانه ۱۴۰۵ یا «شرایط قطع یارانه» جستجو می‌کنند؛ اما متن جدید دولت از سه گروه وسع اقتصادی پایین، متوسط و بالا نام می‌برد. شماره دهک ممکن است همچنان در سامانه‌ها نمایش داده شود، ولی ارزیابی جدید بر مجموعه اطلاعات اقتصادی و اجتماعی خانوار تکیه دارد.

قرار گرفتن در گروه وسع بالا به معنی آن نیست که با دیدن یکی از این اطلاعات، همان لحظه تمام حمایت‌های خانوار قطع می‌شود. نوع حمایت، مبلغ کالابرگ و نحوه اجرای تصمیم برای هر گروه به ضوابط اجرایی دولت وابسته است. جدول زیر معیارهای اعلام شده در متن شیوه نامه را به زبان ساده نشان می‌دهد.

فهرست مطالب این مقاله




جدول معیارهای جدید دهک بندی یارانه ۱۴۰۵

در شیوه نامه ابلاغی مهر ۱۴۰۵، معیارهای زیر برای شناسایی خانوارهای دارای وسع اقتصادی بالا اعلام شده است. نحوه محاسبه در همه ردیف‌ها یکسان نیست: برای زمین مسکونی و خودرو، مجموع ارزش دارایی‌های خانوار ملاک است؛ اما برای واحد مسکونی و زمین فاقد کاربری یا غیرمسکونی، ارزش هر ملک به صورت جداگانه بررسی می‌شود.

معیار حد اعلام شده
اراضی با کاربری مسکونی مجموع ارزش روز بیش از ۵۰ میلیارد تومان
زمین فاقد کاربری یا دارای کاربری غیرمسکونی ارزش روز هر زمین بیش از ۷۵ میلیارد تومان
واحد مسکونی ارزش روز هر واحد بیش از ۷۵ میلیارد تومان
خودروهای سواری و وانت دوکابین شخصی مجموع ارزش بیش از ۷.۵ میلیارد تومان
اقامت خارج از کشور اقامت حداقل یکی از اعضای خانوار بیش از ۱۸۲ روز در یک دوره یک ساله
سهام قرار گرفتن در میان ۵ درصد خانوارهای دارای بیشترین ارزش سبد سرمایه گذاری در بازار سرمایه
تسهیلات بانکی قرار گرفتن در میان ۲.۵ درصد خانوارهای دارای بالاترین مانده تسهیلات
مصرف انرژی قرار گرفتن در میان ۵ درصد خانوارهای دارای بیشترین ارزش مصرف انرژی، براساس اطلاعات برق و گاز
کارت بازرگانی داشتن کارت بازرگانی فعال
تفاوت «معیار» با «منبع بررسی»: گردش حساب ۲۴ ماهه، درآمد، اطلاعات خریدوفروش طلا و میانگین ارزش رمزارزها برای تکمیل کارپوشه اقتصادی دریافت می‌شوند؛ اما در ماده ۱ بخشنامه برای این داده‌ها سقف عمومی و ثابتی به تومان اعلام نشده است. به همین دلیل گردش حساب ۲۴ ماهه در جدول معیارهای مستقیم گروه وسع بالا قرار نگرفته است.

آیا هر معیار به تنهایی برای گروه وسع بالا محاسبه می‌شود؟

بله؛ در تبصره ۲ ماده ۱ بخشنامه آمده است خانوارهایی که واجد هر یک از شرایط فهرست شده باشند، در گروه وسع اقتصادی بالا قرار می‌گیرند. در نسخه رسمی بخشنامه شرطی با عنوان «داشتن هم‌زمان دو مورد از پنج شاخص» درج نشده است.

نتیجه عملی: براساس متن ابلاغی، قرار گرفتن در هر یک از گروه‌های اعلام شده، مانند ۵ درصد بالاتر مصرف انرژی یا سهام، ۲.۵ درصد بالاتر مانده تسهیلات، داشتن کارت بازرگانی فعال یا عبور از سقف ملک و خودرو می‌تواند معیار قرار گرفتن خانوار در گروه وسع بالا باشد. با این حال، اعمال نتیجه در یارانه یا کالابرگ به تصمیم اجرایی مربوط به هر نوع حمایت وابسته است.

حساب بانکی، درآمد، طلا و رمزارز چگونه بررسی می‌شوند؟

وزارت تعاون برای ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوار فقط به حقوق ماهانه نگاه نمی‌کند. اطلاعات مالیاتی، بانکی، ملکی و دارایی اعضای خانوار از دستگاه‌های مرتبط در کارپوشه اقتصادی ایرانیان تجمیع می‌شود.

  • حساب بانکی: گردش حساب‌های بانکی ۲۴ ماه گذشته بررسی می‌شود. از ابتدای سال ۱۴۰۶، تبادل این اطلاعات باید به صورت ماهانه انجام شود.
  • واریزی حساب شخصی: اگر حجم واریزی به حساب غیرتجاری از حدنصاب‌های تعیین شده عبور کند، ممکن است از سرپرست خانوار خواسته شود منشأ وجوه را خوداظهاری کند.
  • طلا و رمزارز: اطلاعات میانگین ارزش رمزارزها و معاملات خریدوفروش طلا به صورت ماهانه ارسال و در دوره سالانه بررسی می‌شود.
  • درآمد و اطلاعات مالیاتی: اطلاعات شغلی و مالیاتی اعضای خانوار نیز در کنار سایر داده‌ها بررسی می‌شود.

گردش بالای یک حساب همیشه به معنی درآمد شخصی بالا نیست؛ ممکن است حساب برای فعالیت شغلی، انتقال وجه دیگران، فروش دارایی یا دریافت و بازپرداخت تسهیلات استفاده شده باشد. اگر سامانه امکان توضیح منشأ واریزی را فعال کرد، اطلاعات باید دقیق و مستند ثبت شود. ارائه اطلاعات خلاف واقع یا خودداری از توضیح واریزی‌های مشمول بررسی می‌تواند بر ادامه حمایت اثر بگذارد.

یارانه چه کسانی در سال ۱۴۰۵ ممکن است قطع شود؟

خانوارهایی که پس از تجمیع و راستی‌آزمایی اطلاعات در گروه وسع اقتصادی بالا قرار بگیرند، ممکن است با تغییر در یارانه نقدی یا کالابرگ روبرو شوند. با این حال، شیوه نامه جدید بیشتر چارچوب شناسایی و گروه بندی اقتصادی را تعیین کرده است و از متن آن نمی‌توان نتیجه گرفت که یارانه تمام افراد دارای یک معیار، بدون بررسی و به صورت فوری قطع می‌شود.

خانوارهای مستمری‌بگیر سازمان بهزیستی و کمیته امداد، پس از راستی‌آزمایی اطلاعات، در گروه وسع اقتصادی پایین قرار می‌گیرند. خانوارهایی که معیارهای گروه بالا را ندارند و در گروه پایین نیز قرار نمی‌گیرند، در گروه وسع متوسط دسته‌بندی می‌شوند.

مبلغ حمایت هر گروه هنوز جداگانه تعیین می‌شود: شیوه نامه، مبلغ نهایی کالابرگ یا یارانه هر یک از سه گروه را مشخص نکرده است. این مبالغ باید با پیشنهاد کارگروه مربوط و تصویب هیئت وزیران تعیین شود.

شرایط خودرو و ملک در مصوبه جدید چیست؟

خودرو بالای ۷.۵ میلیارد تومان

ملاک جدید، مجموع ارزش روز خودروهای سواری و وانت دوکابین دارای شماره انتظامی شخصی اعضای خانوار است. اگر مجموع ارزش این خودروها از ۷.۵ میلیارد تومان بیشتر باشد، خانوار می‌تواند در گروه وسع اقتصادی بالا قرار گیرد.

دامنه معیار خودرو: متن بخشنامه این سقف را برای خودروهای سواری و وانت دوکابین دارای پلاک شخصی تعیین کرده است. خودروهای تجاری، نیمه سنگین و سنگین در این بند به عنوان معیار ۷.۵ میلیارد تومانی نام برده نشده‌اند.

زمین ۵۰ میلیاردی و ملک ۷۵ میلیاردی

برای زمین‌های دارای کاربری مسکونی، مجموع ارزش روز بیش از ۵۰ میلیارد تومان معیار اعلام شده است. درباره زمین فاقد کاربری، زمین دارای کاربری غیرمسکونی و واحد مسکونی، ملاک ارزش روز هر ملک به صورت جداگانه و بیش از ۷۵ میلیارد تومان است.

تشخیص مستأجر بودن خانوار براساس اطلاعات سامانه ملی املاک و اسکان و سامانه‌های ثبتی مرتبط انجام می‌شود. سکونت رایگان در خانه شخص دیگر به عنوان اجاره‌نشینی در نظر گرفته نمی‌شود و فردی که مالک یک ملک است اما در محل دیگری اجاره‌نشین است، همچنان مالک محسوب می‌شود.

اعداد مربوط به مراحل قبلی بررسی یارانه

در مراحل قبلی بررسی یارانه، اعدادی مانند سرانه درآمد ماهانه ۱۰ میلیون تومان پس از کسر هزینه مسکن و سقف‌های ۳۶ و ۴۲ میلیون تومان برای بعضی وضعیت‌های شغلی مطرح شده بود. این اعداد را باید در زمینه همان مرحله و شیوه بررسی خواند.

عدد مطرح شده در مراحل قبلی توضیح
سرانه ماهانه بیش از ۱۰ میلیون تومان پس از کسر هزینه مسکن و متناسب با تعداد اعضای خانوار، در یکی از مراحل شناسایی خانوارهای پردرآمد مطرح شد.
درآمد بیش از ۳۶ میلیون تومان برای فرد شاغل در توضیحات مربوط به یکی از مراحل قبلی بررسی درخواست برقراری یارانه اعلام شده بود.
مجموع درآمد بیش از ۴۲ میلیون تومان برای خانوار دارای دو فرد شاغل در همان مرحله قبلی مطرح شده بود.
نکته: مصوبه جدید این اعداد را به عنوان سقف عمومی فعلی برای همه خانوارها تکرار نکرده است. بنابراین نباید فقط با مقایسه درآمد خانوار با اعداد ۱۰، ۳۶ یا ۴۲ میلیون تومان درباره قطع یا ادامه یارانه نتیجه قطعی گرفت.

اعتراض به قطع یارانه و اطلاعات اقتصادی چگونه انجام می‌شود؟

ماده ۴ بخشنامه به افراد اجازه می‌دهد نسبت به اطلاعات اقتصادی ثبت شده اعتراض کنند. اگر اعتراض مربوط به داده‌های دستگاه‌هایی مانند اطلاعات ملک، خودرو، اوراق بهادار، هویت یا ساختار خانوار باشد، درخواست از طریق کارپوشه اقتصادی به همان دستگاه ارائه‌دهنده داده ارجاع می‌شود. دستگاه مربوط موظف است حداکثر ظرف یک ماه نتیجه بررسی را به صورت برخط به کارپوشه اقتصادی ارسال کند.

  1. با اطلاعات سرپرست خانوار وارد سامانه حمایت شوید.
  2. اعضای خانوار و اطلاعات اقتصادی نمایش داده شده را کنترل کنید.
  3. موضوع دارای مغایرت، مانند خودرو فروخته شده، ملک اشتباه یا گردش حساب نیازمند توضیح را مشخص کنید.
  4. اطلاعات کارپوشه اقتصادی را بروزرسانی و دوباره ارسال کنید.
  5. درخواست بازبینی گروه وسع را ثبت و نتیجه را از تاریخچه درخواست‌ها پیگیری کنید.
شرط زمانی ثبت بازبینی: براساس ماده ۸، فاصله آخرین بروزرسانی کارپوشه تا تاریخ ثبت درخواست بازبینی نباید بیشتر از یک ماه باشد. بنابراین قبل از درخواست، اطلاعات کارپوشه را بروزرسانی کنید.

آموزش تصویری و جزئیات این مسیر در صفحه ثبت اعتراض به دهک بندی و قطع یارانه قرار دارد.

تغییر گروه وسع هر چند وقت یک بار انجام می‌شود؟

اطلاعات اقتصادی خانوار ممکن است در دوره‌های ماهانه، فصلی، شش ماهه یا سالانه از دستگاه‌های مربوط دریافت و بروزرسانی شود. طبق بند «ث» ماده ۸ بخشنامه، درخواست تغییر وضعیت وسع هر خانوار فقط یک بار در هر سال امکان‌پذیر است و اجرای آن پس از تعیین حدنصاب‌های موضوع ماده ۱۱ انجام می‌شود.

این محدودیت را نباید با اعتراض به اشتباه بودن یک داده یکی دانست. ماده ۴ به افراد اجازه اعتراض به اطلاعات ثبت شده را می‌دهد؛ اما درخواست بازبینی و تغییر وضعیت وسع در ماده ۸، فرایند جداگانه‌ای است.

سوالات متداول معیار دهک بندی و قطع یارانه ۱۴۰۵

خودرو با چه قیمتی باعث قرار گرفتن در گروه وسع بالا می‌شود؟

اگر مجموع ارزش روز خودروهای سواری و وانت دوکابین دارای پلاک شخصی اعضای خانوار بیش از ۷.۵ میلیارد تومان باشد، خانوار در گروه وسع بالا قرار می‌گیرد. خودروهای تجاری، نیمه سنگین و سنگین در این بند نام برده نشده‌اند.

آیا مصرف زیاد برق به تنهایی باعث قطع یارانه می‌شود؟

بخشنامه، قرار گرفتن در میان ۵ درصد خانوارهای دارای بیشترین ارزش مصرف انرژی را یکی از معیارهای مستقل گروه وسع بالا معرفی کرده است. با این حال، قرار گرفتن در گروه بالا به تنهایی به معنی قطع فوری همه حمایت‌ها نیست و نحوه پرداخت هر حمایت به ضوابط اجرایی آن بستگی دارد.

گردش حساب بانکی چند ماه بررسی می‌شود؟

براساس شیوه نامه، اطلاعات گردش حساب‌های بانکی ۲۴ ماه گذشته برای ارزیابی اقتصادی دریافت می‌شود. در خود مصوبه یک سقف عمومی و ثابت به تومان برای همه خانوارها اعلام نشده است.

آیا درآمد ۱۰، ۳۶ یا ۴۲ میلیون تومان هنوز معیار قطعی است؟

این اعداد مربوط به مراحل و توضیحات قبلی بررسی یارانه هستند. مصوبه جدید آنها را به عنوان سقف عمومی فعلی برای همه خانوارها تکرار نکرده است؛ بنابراین به تنهایی مبنای نتیجه قطعی نیستند.

اگر اطلاعات ملک یا خودرو اشتباه باشد چه کنیم؟

اطلاعات اشتباه یا قدیمی را در کارپوشه اقتصادی بررسی کنید و برای همان موضوع درخواست رسیدگی ثبت کنید. در متن اعتراض، مشخصات دارایی، نوع مغایرت و زمان انتقال یا اصلاح را دقیق بنویسید.

آیا گروه اقتصادی فقط سالی یک بار تغییر می‌کند؟

عبارت دقیق بخشنامه این است که درخواست تغییر وضعیت وسع هر خانوار فقط یک بار در هر سال امکان‌پذیر است. اعتراض به اشتباه بودن اطلاعات اقتصادی، مسیر جداگانه‌ای دارد و برای بررسی به دستگاه ارائه‌دهنده داده ارجاع می‌شود.

برای بررسی وضعیت خانوار چه کنیم؟

ابتدا وضعیت فعلی و اطلاعات اقتصادی ثبت شده را از مسیر استعلام دهک بندی خانوار با کد ملی بررسی کنید. اگر مغایرت مشخصی دیدید، اعتراض را درباره همان داده ثبت کنید و از نوشتن درخواست کلی بدون اشاره به علت خودداری نمایید.

منابع: پایگاه ملی اطلاع رسانی قوانین و مقررات کشور، متن PDF شیوه نامه شناسایی و گروه بندی اقتصادی خانوارها و گزارش تسنیم. آخرین بازبینی محتوای این صفحه در ۲۲ مهر ۱۴۰۵ انجام شده است.