تفاوت مشارکت در تولید با پیش فروش خودرو فقط در پرداخت یا عدم پرداخت سود مشارکت نیست. مهم ترین تفاوت این است که طبق اعلام شورای رقابت، قراردادهای «مشارکت در تولید» مشمول مصوبه ۴۷۳ نیستند؛ اما در پیش فروش خودروهای تولید داخل، سهمی از خودرو که مبلغ آن قبلا به عنوان پیش پرداخت واریز شده است، با رعایت شرایط مصوبه ۴۷۳ مشمول افزایش قیمت احتمالی نخواهد شد.

بروزرسانی ۴ مرداد ۱۴۰۵:

شورای رقابت از خودروسازان خواسته است در فراخوان فروش و متن قرارداد به صورت صریح اعلام کنند که قراردادهای مشارکت در تولید مشمول مصوبه ۴۷۳ نیستند. بنابراین پیش از پرداخت وجه، حتما عنوان قرارداد، نحوه تعیین قیمت نهایی و شرایط افزایش قیمت را بررسی کنید.

فهرست محتوا

هشدار جدید شورای رقابت درباره قراردادهای مشارکت در تولید

مرکز ملی رقابت در تاریخ ۴ مرداد ۱۴۰۵ اعلام کرد برخی شرکت های خودروساز به جای قرارداد پیش فروش، خودرو را با عنوان «مشارکت در تولید» عرضه می کنند. این قراردادها نیز پیش پرداخت دارند و از نظر ظاهری شبیه پیش فروش هستند؛ اما شورای رقابت تاکید کرده است که مشمول مصوبه ۴۷۳ نیستند.

بر همین اساس، خودروسازان باید عدم شمول مصوبه ۴۷۳ را به صورت روشن در فراخوان فروش و متن قرارداد مشارکت در تولید درج کنند تا خریدار پیش از واریز وجه از نحوه محاسبه قیمت مطلع باشد.

این نامه شرایط فروش جدیدی ایجاد نکرده است؛ بلکه خودروسازان را ملزم می کند تفاوت دو نوع قرارداد و آثار قیمتی آن را شفاف اعلام کنند.

طرح مشارکت در تولید خودرو چیست؟

در قرارداد مشارکت در تولید خودرو، متقاضی مبلغی را به صورت علی الحساب در اختیار شرکت خودروساز قرار می دهد. قیمت نهایی خودرو معمولا هنگام تحویل و مطابق شرایط نوشته شده در بخشنامه و قرارداد محاسبه می شود.

ممکن است برای مبلغ اولیه سود مشارکت در نظر گرفته شود. در این صورت، مبلغ پرداختی اولیه و سود محاسبه شده از قیمت نهایی خودرو کسر خواهد شد و خریدار باید مابه التفاوت را پرداخت کند.

با این حال، وجود سود مشارکت به معنی مصون ماندن مبلغ اولیه از افزایش قیمت نیست. طبق هشدار جدید شورای رقابت، قراردادهای دارای عنوان «مشارکت در تولید» مشمول حمایت مصوبه ۴۷۳ نیستند.

نکته مهم: سود مشارکت، مبلغی است که طبق قرارداد به آورده خریدار تعلق می گیرد؛ اما مصوبه ۴۷۳ از سهم پرداخت شده خودرو در برابر افزایش قیمت احتمالی حمایت می کند. این دو موضوع یکسان نیستند.

طرح پیش فروش خودرو چیست؟

در طرح پیش فروش، متقاضی بخشی از قیمت رسمی خودرو را هنگام ثبت نام به عنوان پیش پرداخت واریز می کند و باقی مانده مبلغ را در زمان صدور دعوتنامه یا تحویل خودرو می پردازد.

قیمت نهایی ممکن است قطعی یا غیرقطعی باشد. این موضوع باید در بخشنامه فروش مشخص شده باشد. اگر پیش فروش غیرقطعی باشد، مبلغ نهایی بر اساس ضوابط قیمت گذاری و شرایط قرارداد محاسبه خواهد شد.

بر خلاف متن قبلی این مقاله، نمی توان گفت خریدار در پیش فروش همیشه حمایت کمتری دارد. در پیش فروش خودروهای تولید داخل که در دامنه مصوبه ۴۷۳ قرار می گیرند، مبلغ واریز شده خریدار اثر مهمی در نحوه محاسبه افزایش قیمت دارد.

مصوبه ۴۷۳ شورای رقابت چه حمایتی از خریدار می کند؟

بر اساس مصوبه ۴۷۳ شورای رقابت، اگر خریدار هنگام ثبت نام درصدی از قیمت رسمی خودرو را به عنوان پیش پرداخت واریز کرده باشد، همان سهم از خودرو که مبلغ آن قبلا پرداخت شده است، مشمول تورم قیمتی احتمالی نخواهد شد. تنها سهم باقی مانده می تواند مشمول تورم بخشی احتمالی شود.

برای مثال، اگر خریدار در زمان ثبت نام معادل ۵۰ درصد قیمت رسمی خودرو را پرداخت کرده باشد، افزایش قیمت احتمالی نباید مانند حالتی محاسبه شود که هیچ بخشی از قیمت خودرو پرداخت نشده است.

این حمایت درباره پیش فروش خودروهای تولید داخل و با رعایت شرایط و دامنه اعلام شده شورای رقابت مطرح است. قراردادهای مشارکت در تولید، حتی اگر دارای پیش پرداخت باشند، طبق نامه جدید مشمول مصوبه ۴۷۳ نیستند.

تفاوت اصلی مشارکت در تولید با پیش فروش خودرو چیست؟

تفاوت اصلی این دو قرارداد در نحوه اثرگذاری پیش پرداخت بر افزایش قیمت احتمالی خودرو است:

  • در مشارکت در تولید: مبلغ اولیه معمولا علی الحساب است. قیمت نهایی بر اساس شرایط قرارداد محاسبه می شود و ممکن است سود مشارکت از مبلغ نهایی کسر شود؛ اما مصوبه ۴۷۳ شامل این قرارداد نیست.
  • در پیش فروش مشمول مصوبه ۴۷۳: سهمی از خودرو که مبلغ آن هنگام ثبت نام پرداخت شده است، مشمول تورم قیمتی احتمالی نمی شود و افزایش قیمت احتمالی فقط بر سهم باقی مانده اعمال خواهد شد.

بنابراین داشتن سود مشارکت به تنهایی نباید معیار انتخاب باشد. گاهی مبلغ سود مشارکت بسیار کمتر از افزایش قیمتی است که ممکن است تا زمان تحویل بر قیمت کل خودرو اعمال شود.

مثال ساده تفاوت محاسبه افزایش قیمت

فرض کنیم قیمت رسمی خودرو در زمان ثبت نام ۶۰۰ میلیون تومان بوده و متقاضی ۳۰۰ میلیون تومان پرداخت کرده است. قیمت خودرو در زمان تحویل نیز به ۸۰۰ میلیون تومان افزایش پیدا می کند.

حالت اول: پیش فروش مشمول مصوبه ۴۷۳

خریدار هنگام ثبت نام معادل ۵۰ درصد قیمت خودرو را پرداخت کرده است. در یک محاسبه ساده، افزایش قیمت احتمالی فقط بر سهم باقی مانده اثر می گذارد و مبلغ مورد نیاز برای تکمیل وجه حدود ۵۰ درصد قیمت جدید، یعنی ۴۰۰ میلیون تومان خواهد بود.

حالت دوم: مشارکت در تولید

در این حالت ممکن است ابتدا قیمت روز تحویل یعنی ۸۰۰ میلیون تومان مبنا قرار گیرد و سپس مبلغ پرداختی و سود مشارکت از آن کسر شود. اگر مجموع سود مشارکت تا زمان تحویل ۲۰ میلیون تومان باشد، محاسبه ساده به شکل زیر خواهد بود:

۴۸۰ میلیون تومان = ۲۰ میلیون سود مشارکت - ۳۰۰ میلیون پرداخت اولیه - ۸۰۰ میلیون قیمت روز

در این مثال، خریدار قرارداد مشارکت در تولید باید ۴۸۰ میلیون تومان پرداخت کند؛ در حالی که مبلغ تکمیل وجه در پیش فروش مشمول مصوبه ۴۷۳ حدود ۴۰۰ میلیون تومان است.

این مثال برای توضیح تفاوت دو روش به صورت ساده ارائه شده است. مبلغ واقعی به قیمت رسمی، مدت قرارداد، نرخ سود، مفاد بخشنامه و فرمول اعلام شده از سوی خودروساز بستگی دارد.

آیا مصوبه ۴۷۳ شامل خودروهای مونتاژی می شود؟

بر اساس مصوبه ۸۳۶ مورخ ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، مصوبه ۴۷۳ برای پیش فروش خودروهای تولید داخل ملاک عمل است و برای قراردادهای جدید پیش فروش خودروهای مونتاژی ملاک عمل نخواهد بود.

مرکز ملی رقابت در اطلاعیه تکمیلی ۲ خرداد ۱۴۰۵ اعلام کرد مصوبه ۸۳۶ شامل افرادی می شود که تاریخ انعقاد قرارداد آنها پس از ابلاغ این مصوبه باشد. بنابراین اگر قرارداد خودروی مونتاژی قبل از ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ منعقد شده است، تاریخ قرارداد و مقررات حاکم در زمان امضا باید جداگانه بررسی شود.

نتیجه: وضعیت خودروهای تولید داخل، خودروهای مونتاژی و قراردادهای مشارکت در تولید یکسان نیست. برای تشخیص وضعیت هر ثبت نام، نوع خودرو، عنوان قرارداد و تاریخ انعقاد آن باید با هم بررسی شوند.

جدول مقایسه مشارکت در تولید و پیش فروش خودرو

موضوع مشارکت در تولید پیش فروش مشمول مصوبه ۴۷۳
نوع پرداخت اولیه معمولا مبلغ علی الحساب بخشی از قیمت رسمی خودرو
سود مشارکت ممکن است طبق بخشنامه وجود داشته باشد وجود یا عدم وجود آن به قرارداد بستگی دارد
شمول مصوبه ۴۷۳ طبق اعلام جدید شورای رقابت، شامل نمی شود برای پیش فروش خودروهای تولید داخل و در دامنه مصوبه قابل اعمال است
اثر افزایش قیمت بر مبلغ اولیه بر اساس فرمول و شرایط قرارداد محاسبه می شود سهم پرداخت شده مشمول تورم قیمتی احتمالی نمی شود
قیمت نهایی معمولا بر اساس قیمت زمان تحویل و مفاد قرارداد بر اساس قیمت و ضوابط قرارداد، با رعایت سهم پرداخت شده
مهم ترین ریسک اعمال افزایش قیمت بر مبنای قیمت نهایی و ناکافی بودن سود مشارکت افزایش قیمت سهم باقی مانده تا زمان تحویل

پیش از پرداخت وجه چه مواردی را بررسی کنیم؟

پیش از واریز پیش پرداخت یا امضای قرارداد، موارد زیر را از داخل بخشنامه رسمی بررسی کنید:

  • عنوان دقیق قرارداد؛ پیش فروش است یا مشارکت در تولید؟
  • خودرو تولید داخل است یا مونتاژی؟
  • قیمت خودرو قطعی است یا هنگام تحویل تعیین می شود؟
  • افزایش قیمت بر کل خودرو اعمال می شود یا فقط سهم پرداخت نشده؟
  • نرخ سود مشارکت و سود انصراف چقدر است؟
  • تاریخ تحویل قطعی است یا تقریبی؟
  • برای تاخیر در تحویل چه خسارتی پیش بینی شده است؟
  • در صورت انصراف، وجه خریدار چه زمانی بازگردانده می شود؟
  • آیا امکان تغییر مدل، تیپ یا مشخصات خودرو وجود دارد؟

فراخوان فروش، نسخه قرارداد، رسید واریز و پیام های دریافتی از شرکت را ذخیره کنید. اطلاعات شفاهی نمایندگی نمی تواند جایگزین شرایط مکتوب قرارداد شود.

سوالات متداول

آیا مشارکت در تولید همان پیش فروش خودرو است؟

خیر. هر دو روش ممکن است پیش پرداخت داشته باشند، اما شورای رقابت اعلام کرده است قراردادهای مشارکت در تولید مشمول مصوبه ۴۷۳ پیش فروش نیستند.

آیا در مشارکت در تولید، افزایش قیمت شامل مبلغ پرداخت شده هم می شود؟

نحوه محاسبه دقیق باید از قرارداد بررسی شود؛ اما چون قرارداد مشارکت در تولید مشمول مصوبه ۴۷۳ نیست، نمی توان حمایت این مصوبه از سهم پرداخت شده را برای آن در نظر گرفت.

آیا پیش فروش همیشه سود مشارکت ندارد؟

خیر. وجود سود مشارکت به بخشنامه و قرارداد بستگی دارد. سود داشتن یا نداشتن، به تنهایی تعیین کننده شمول مصوبه ۴۷۳ نیست.

کدام روش برای خریدار بهتر است؟

نمی توان برای تمام طرح ها یک حکم یکسان داد؛ اما در شرایط تورمی، پیش فروش داخلی مشمول مصوبه ۴۷۳ می تواند از سهم پرداخت شده خریدار در برابر افزایش قیمت احتمالی محافظت کند. در مشارکت در تولید باید بررسی شود که آیا سود اعلام شده، ریسک افزایش قیمت تا زمان تحویل را جبران می کند یا خیر.

آیا مصوبه ۴۷۳ شامل خودروهای مونتاژی است؟

بر اساس مصوبه ۸۳۶، قراردادهای جدید پیش فروش خودروهای مونتاژی مشمول آن نیستند. درباره قراردادهای منعقد شده پیش از ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، تاریخ انعقاد قرارداد اهمیت دارد.

اگر نوع قرارداد در فراخوان مشخص نباشد چه کنیم؟

پیش از واریز وجه از شرکت یا نمایندگی پاسخ مکتوب دریافت کنید. شورای رقابت از خودروسازان خواسته است عدم شمول مصوبه ۴۷۳ را در فراخوان و قرارداد مشارکت در تولید به صورت صریح درج کنند.

جمع بندی

در قرارداد مشارکت در تولید، مبلغ خریدار معمولا علی الحساب است و ممکن است سود مشارکت دریافت کند؛ اما طبق هشدار شورای رقابت، این قرارداد مشمول مصوبه ۴۷۳ نیست. در مقابل، در پیش فروش خودروهای تولید داخل که مشمول مصوبه ۴۷۳ باشد، سهمی از خودرو که مبلغ آن قبلا پرداخت شده است، مشمول تورم قیمتی احتمالی نخواهد شد.

به همین دلیل، پیش از ثبت نام فقط نرخ سود مشارکت را مقایسه نکنید. عنوان قرارداد، نوع خودرو، تاریخ انعقاد، مبنای قیمت نهایی و نحوه اعمال افزایش قیمت اهمیت بیشتری دارند.

برای مقایسه سایر روش های عرضه می توانید راهنمای تفاوت فروش فوری و فروش فوق العاده خودرو را نیز مطالعه کنید.

منابع رسمی: هشدار شورای رقابت درباره قراردادهای مشارکت در تولید، متن مصوبه ۴۷۳ شورای رقابت و اطلاعیه دامنه اجرای مصوبه ۸۳۶.